Joachim Kerstin Pruist

Aangesteld tot ritmeester in 1583 (Ten Raa, deel 1, pag. 105)

http://hethistorischportaal.nl/wp-content/uploads/Twente-het-oude-land.pdf
Spionnen van de prins van Oranje houden zich al enige tijd op in Zwolle en omgeving, zoals
de hopman Lubbert Ulgher van Swol (ook Lubert Ulger), die uit Groningen vlucht. Ulger is
waarschijnlijk de eerste persoon die Willem van Oranje, hij is in Kampen, over het verraad
van stadhouder Rennenberg inlicht. Ulger ontketent een opstand in Zwolle. Hij verslaat op 15
juni 1580 met een legertje de katholieke vijand en/of een aantal Spaanse soldaten in de
Diezerstraat. De kapiteins Adma Caldenbach en Joachim Kerstin Pruist zijn andere spionnen
van de prins van Oranje in Zwolle. Vooral Pruist ontpopt zich als houwdegen van formaat.
–
Pruist is kapitein van de infanterie en tevens ritmeester van de cavalerie (ruiters). Iedereen,
niet alleen de katholieke meerderheid van de bevolking, is bang voor hem.
–
In september 1580, na een mislukte opstand van katholieken in Zwolle, probeert Rennenberg
nog een keer Zwolle in te nemen. Pruist maakt dan naam als verdediger van de hanzestad.
Hij verjaagt ook de Spaanse troepen van de havezate Kranenburg.
–
Pruist bezet jarenlang de kastelen Schuilenburg en Rhaan (Rha op het kaartje) bij
Hellendoorn. Schuilenburg ligt zeer strategisch, op de kruising van de drukbevaren Regge en
de verbindingsweg tussen Zwolle en Twente. Pruist beschouwt het schoutambt Hellendoorn
als zijn domein.
–
In juni 1582 steekt Pruist Stad Delden en Goor in brand en verjaagt de bevolking. De Spaanse
soldaten, die steeds verder oprukken, mogen geen voedsel uit dit gebied meer krijgen. De
Spaanse leiding legert daarom een garnizoen op kasteel Twickel bij Delden. Wanneer de
Staten-Generaal in 1584 besluiten de tactiek van de verschroeide aarde toe te passen gaat
Delden helemaal in vlammen op.
–
Ver in de omtrek van de Schuilenburg maakt Pruist naam door te roven en te moorden.
Boerderijen gaan in vlammen op. Eind juni, begin juli 1584 branden Diepenheim, Goor en
Delden en in 1585 is Almelo aan de beurt. De tactiek van de verschroeide aarde, ingezet nadat
ook Zutphen valt, zou een vinding zijn van de al eerder genoemde Lubbert Ulgher uit Zwolle.
Staatse troepen steken grote delen van Twente, Salland, de kop van Overijssel en de
Achterhoek in brand om de Spanjaarden uit te hongeren. De Spanjaarden houden nu gewoon
strooptochten in het lutherse, dus ‘ketterse’, graafschap Bentheim
–
Kapitein Joachim Pruist doet in 1585 weer van zich horen. Pruist neemt ‘met zijn rovers’
havezate Den Ordel aan de Vecht bij Zwolle in en overvalt reizigers. (bron: havezaten van
Salland Gevers en Mensema). Hij eist in Deventer kanonnen op voor de verdediging van de
Schuilenburg tegen de oprukkende Spaanse soldaten en hij richt grote schade aan, aan het
goed Krijtenburg bij Wijhe, tot grote woede van de eigenaar, de Deventer magistraat Derk van
Mouwick.
–
Pruist krijgt zo’n slechte naam dat hij wordt beschuldigd van roof en afpersing (ransoeneren).
Bij de Staten wordt officieel een aanklacht tegen hem ingediend. Het bestuur van Deventer
besluit korte metten met Pruist te maken.
–
Het bestuur van Deventer zet de wreedheden van Pruist op papier voor de Staten-Generaal
die al gauw ingrijpt. Pruist verliest zijn ruiters. De voormalige spion van Willem van Oranje
mag nu alleen nog met toestemming optreden.
–
Pruist is zo ontdaan dat hij enkele kastelen aan de Regge in handen van de Spanjaarden zou
hebben gespeeld. Maar voordat hij het landgoed Schuilenburg uitlevert aan de Spanjaarden
steekt hij het slot in brand.
–
Spaanse soldaten bezetten het schoutambt Hellendoorn. Pruist heeft geen rooie cent meer en
dankt zijn laatste soldaten af. Hij gaat in z’n eentje op rooftocht. Eind 1585 loopt hij tegen de
lamp. Hij wordt gevangen genomen naar Zwolle gebracht. Burgemeester Thomas Knoppert
bestempelt hem als straatrover. Een beul onthooft Pruist in het openbaar op de Grote Markt.
Joachim Kerstin Pruist krijgt de bijnaam de beul van Delden. Delden heeft veel te lijden in de
Tachtigjarige Oorlog. Kerstin Pruist, Lubbert Ulgher, Gerard van Warmelo en de stadhouder
Adolf van Neuenahr van Meurs met de Graaf van Hohenlohe en Villers (Joost de Soete)
belegeren het stadje. Stad Delden brandt in 1574, 1583 (Prüsse of Pruist) en begin juli 1584
–
Bij de verovering van Schuilenburg, waar Pruist zijn hoofdkwartier heeft, vallen achtentwintig
doden. De doden zijn allen vrouwen en kinderen. Het aantal gesneuvelde mannen is niet
bekend.
–